EHBO

Aangereden katten kun je na eventuele stabilisatie het beste direct door de dierenarts laten nakijken. Ook al lijkt het mee te vallen. Sommige verwondingen kunnen in een later stadium pas goed zichtbaar worden, zoals interne bloedingen of een botbreuk.

Wanneer een kat is aangereden, is het goed op een aantal punten te letten: 

• Blijf zelf kalm en laat iemand direct de dierenambulance bellen
• Let op je eigen veiligheid! Katten kunnen van de pijn of schrik onverwachts bijten of uithalen
• Probeer de kat niet onnodig te verplaatsen, dit kan tot ernstiger trauma leiden

Controleer de hartslag, de ademhaling en op grote bloedingen. Deze verhelpen voor vervoer naar de dierenarts kan levensreddend zijn.

De meest voorkomende allergische reacties bij katten zijn het gevolg van insectenbeten. Binnen een half uur kan dan een flinke zwelling ontstaan. 

• Word je kat benauwd nadat deze naar een bij of een wesp heeft gehapt heeft, dan is het zaak geen tijd te verliezen en de dierenarts te waarschuwen!
• De allergische reactie die veroorzaakt wordt door vlooienbeten uiten zich meestal door wondjes aan de staartbasis. Dit zijn geen spoedeisende zaken, maar een vlooienbehandeling alleen is vaak niet genoeg om de jeuk weg te nemen. 
• Bij een voedselallergie reageert je kat overgevoelig op bepaalde voedingsstoffen in het kattenvoer. Meestal zijn dit bepaalde eiwitten, zoals kippeneiwit en rundereiwit. Bij katten wordt vooral een allergie voor vis, rundvlees, melk (lactose) en kip gezien. Een kleine hoeveelheid van het eiwit waar de kat allergisch voor is, kan al klachten geven.

Elke kat kat een keer een wond(je) oplopen en daar hoef je niet altijd meteen voor naar de dierenarts. Kleine wondjes genezen vaak vanzelf, toch is het altijd belangrijk om een wond goed in de gaten te houden. Ook kleine wondjes vereisen de benodigde aandacht. Let er bij een wond op dat je kat pijn heeft en/of bang kan zijn, bij aanraking kan jouw poezensnuit zo maar uithalen en je krabben of bijten.

Kleine, oppervlakkige wondjes kunnen vaak zelf behandeld worden. Ontsmet en reinig de wond van je kat om zo eventuele infectie en vervuiling te voorkomen. Ontsmetten kan gedaan worden met een eigengemaakte zoutoplossing, voeg per liter één eetlepel zout toe aan kokend water. Wanneer de zoutoplossing lauw is kan deze voor het schoon spoelen van de wond worden gebruikt. Mocht je dit niet kunnen doen, gebruik dan schoon water. Je moet er wel altijd op letten dat je kat niet aan de wond gaat likken en zo de wond mogelijk verergert.

Als je kat veel bloed verliest, is direct contact met de dierenarts cruciaal. Bloedingen kunnen wijzen op ernstige problemen zoals blaasontsteking/gruis, parasieten, tumoren, inwendige verwondingen (door trauma) of vergiftiging. Probeer indien nodig/mogelijk de wond te stelpen.

Wat te doen:
– Bel direct de dierenarts: Dit is een spoedgeval!
– Observeer de symptomen: Wat is de kleur, waar komt het bloed vandaan (urine, ontlasting, mond, wond), en zijn er andere symptomen (lusteloosheid, braken, niet plassen/poepen)?
– Neem een monster mee: als het bloed bij de ontlasting/urine is, neem dan een beetje mee naar de kliniek.

Neem contact op met de dierenarts in de volgende gevallen:

• Wonden bij de ogen
• Wonden waarbij mogelijk onderliggend weefsel beschadigd is
• Geïnfecteerde wonden
• Gapende wonden
• Bij steekwonden
• Bijtwonden die door de huid gebroken zijn

Kan je niet onmiddellijk naar de dierenarts? Breng dan eerst zelf een drukverband aan. Ook kleine wonden kunnen behandeling of hechtingen vereisen. Neem bij twijfel altijd contact op met de dierenarts, die kan de ernst van de verwonding inschatten en aangeven of je direct hulp nodig hebt.

De meeste verwondingen aan de oorschelp zijn meestal het gevolg van vechtpartijen (wondje door krabben of bijten), daarom zijn ze ook bijna altijd geïnfecteerd en kunnen enorm bloeden. Druk de wond met een schoon doekje dicht om het bloeden te stelpen, bevestig het oor plat tegen de kop (eventueel met een panty of verband – let op dat de keel niet wordt afgekneld) om schudden te voorkomen en ga naar de dierenarts, omdat oren hevig kunnen bloeden, wat snel en professioneel behandeld moet worden om verdere schade te voorkomen. De dierenarts kan beoordelen of de wondjes gehecht moeten worden en indien nodig antibioticum voorschrijven. Wondjes die door het kraakbeen zijn gegaan, of vlakbij het kraakbeen zitten, helen langzaam.

Veel bloedvaten: De oorschelp heeft veel bloedvaten die vlak onder de huid liggen en snel en hevig bloeden, vooral als de kat met de kop schudt.

Wacht niet af; zoek zo snel mogelijk professionele hulp om de wond goed te laten beoordelen en behandelen. 

Bij katten komen botbreuken zoals een gebroken poot vrij vaak voor. Als een bot gebroken is, is dit zeer pijnlijk voor de kat. Als gevolg hiervan zal de kat de poot niet of amper meer gebruiken. Een kat met een botbreuk kan het beste direct door een dierenarts onderzocht worden. Vaak moeten katten met een gebroken poot of andere botbreuk (vaak poten, bekken, rug en kaak) geopereerd worden. De oorzaak van een botbreuk is meestal een trauma (harde klap, val, aanrijding of iets dergelijks). Katten mogen dan wel weer op hun 4 poten terecht komen, helaas gaat dat vaak gepaard met botbreuken of andere ernstige schade.

Door de breuk ontstaat er lokaal een zwelling en de kat heeft veel pijn. Belasting van het bot is meestal niet meer mogelijk. Daarnaast bestaat er het risico dat het bot door de huid heen kan steken (open breuk). Een open breuk vergroot de kans op een latere infectie in het bot. Daarom is het belangrijk om bij verdenking van een botbreuk zo snel mogelijk naar een dierenarts te gaan.

Symptomen:

• Poot: Mank lopen, poot in vreemde hoek, zwelling, warmte, niet op staan.
• Staart: Slap hangen, pijnlijk bij aanraking.
• Kaak: Moeite met eten/wassen, scheve stand, speekselen, bloed.
• Bekken: Moeilijk lopen, door achterpoten zakken.
• Wervelkolom/Schedel: Verlamming (deels), bewusteloosheid. 

Wat te doen bij (vermoeden) botbreuk:

1. Beperk beweging: Stop de kat voorzichtig in een (reis)mand, eventueel met een deken.
2. Kalmeer: Zorg voor een rustige omgeving; de kat kan uit angst bijten.
3. Direct naar dierenarts: Dit is de belangrijkste stap. Vertel de dierenarts over je vermoeden en de omstandigheden van het ongeluk (bijv. aanrijding of val uit raam). 

Behandeling door dierenarts:

• Stabiliseren: Eerst andere levensbedreigende verwondingen indien aanwezig (longen, shock) behandelen.
• Diagnose: Röntgenfoto’s om de breuk te beoordelen.
• Fixatie: Spalk/gips (beperkt mogelijk), operatie met platen/schroeven, of externe fixateur.
• Herstel: Veel rust (hokrust), vaak 6-8 weken, met controle foto’s. 

Je spreekt van een brandwond als de huid en/of slijmvliezen verwond zijn geraakt door inwerking van hitte (heet water, hete olie, hete gassen zoals stoom, zonnestralen), vuur (vlammen, kolen), elektriciteit (bliksem, elektrische bedrading), chemische stoffen (zoutzuur, ammoniak, ontstopper) en bevriezing (intense kou).

Bij een brandwond bij je kat is het belangrijk om direct te koelen met lauw, stromend water voor minimaal 10 – 15 minuten om de schade te beperken. Smeer nooit zomaar zalfjes of crèmes op de wond, maar denk deze af met een schone, vochtige doek en ga zo snel mogelijk naar de dierenarts voor professionele behandeling, omdat ernstige brandwonden kunnen leiden tot shock of infectie.

3 soorten brandwonden:
– Eerstegraads: De huid is [ijnlijk, rood van kleur en de plaats is enigszins gezwollen.
– Tweedegraads: Idem + blaarvoorming.
– Derdegraads: De plek zelf is nu niet pijnlijk meer (zenuwen zijn verbrandt); rondom de plek is een eerste- of tweedegraads verbranding die wel pijnlijk is. De kleur van de derdegraads verbranding is beige, wit of zelfs zwart (verkoling).

Wat je direct moet doen:

1. Koelen: Houd de wond minimaal 10-15 minuten onder zacht stromend lauw water (niet ijskoud, om onderkoeling te voorkomen!).
2. Afdekken: Wikkel het verbrande lichaamsdeel in een schone, vochtige doek of steriel gaasje om infectie te voorkomen.
3. Warm houden: Zorg ervoor dat de kat warm blijft (bv. in een deken), zeker bij grote brandwonden, om shock te voorkomen.
4. Dierenarts: Neem direct contact op met de dierenarts of rijd meteen naar de praktijk, na het koelen. 

Wat je niet moet doen:

• Geen zalfjes, crèmes of gels op de wond smeren, dit kan irritatie veroorzaken en de wond afsluiten.
• Geen ijskoud water gebruiken. 

Veelvoorkomende oorzaken van brandwonden bij katten:

• Hete kookplaten, strijkijzers, kaarsen
• Kokend water of hete thee
• Chemische middelen (schoonmaakmiddelen, pesticiden)
• Elektriciteit (door kauwen op draden)

Medicijnen kunnen op verschillende manieren worden toegediend, namelijk door injectie, via de bek (oraal), via de huid (percutaan) of door plaatselijke toepassing. De wijze van toedienen van medicijnen via de bek is afhankelijk van de vorm van de medicijnen. Dit kunnen onder meer zijn: pillen, poeders, capsules, tabletten of drankjes.

Medicijnen die niet al te vies smaken kunnen door voedsel of drinkwater worden gemengd. De kat moet dan wel kunnen of willen eten en/of drinken. Vaak moet een medicijn geforceerd worden toegediend, omdat het niet lekker smaakt of ruikt, of gewoon omdat de kat het medicijn niet uit eigen beweging wil inslikken.

Medicijnen toedienen bij een kat kan door een pil achterin de keel te stoppen (eventueel met een pillenschieter), vloeistof met een spuitje in de mond te spuiten (voorzichtig) of de medicatie te vermengen met lekkers, maar overleg altijd eerst met de dierenarts, zeker bij tabletten die niet verpulverd mogen worden. Gebruik bij tabletten een handdoek om de kat rustig vast te houden, open de bek door de kaak zachtjes naar beneden te duwen, en stimuleer het slikken door over de keel te aaien en eventueel wat water in te spuiten totdat je de kat ziet slikken.

• Verstop in iets lekkers (vlees, blikvoer, smeerworst, kaas)
• Koop een Easypill bij de dierenarts of dierenspeciaalzaak (kneedbaar, sterk geurend, snoepje)
• Gebruik een pillenschieter
• Geforceerd toedienen
• Pil/capsule ver achterin bek, wrijf/masseer het strottenhoofd terwijl je de bek dichthoudt, totdat je de kat ziet slikken
• Vloeistof met spuitje in mond inspuiten (via mondhoek). Pas op voor verslikking!
• Zorg dat de kat het niet uitspuugt en beloon hem met een snoepje
• Vraag de dierenarts naar alternatieven zoals injecties of drankjes als het echt niet lukt
• Gebruik nooit menselijke medicatie; overleg altijd met de dierenarts!

Maak de ogen van je kat eerst voorzichtig schoon met een gaasje en afgekoeld gekookt water; gebruik geen zalfjes of druppels zonder overleg met de dierenarts. Zoek direct een dierenarts op bij knijpen, roodheid, troebel vocht of als het niet binnen 24 uur verbetert.

Instructies 

• Oogdruppels/-zalven werken het beste in een schoon oog. Het beste is dus om de ogen eerst schoon te maken met wat warm water en een gaasje of zachte, schone doek
• Door de kat omhoog te laten kijken, kun je gewoon de zwaartekracht zijn werk laten doen 
• Til het bovenste ooglid op en dien de zalf of druppels toe, raak daarbij met de druppelaar het oog niet aan 
• Sluit het oog en masseer de druppels/zalf in om een zo goed mogelijke verspreiding te krijgen 
• Gebruik nooit oogzalf/-druppels die langer dan een maand open zijn, het kan schadelijk zijn voor het oog!

Veel katten hebben een hekel aan het toedienen van oor medicatie, stilzitten wil dus nog wel eens lastig zijn. Oren zalven bij een kat doe je door geduldig te zijn, de gehoorgang te lokaliseren, de zalf schuin naar voren in het oor te brengen, en het kraakbeen te masseren zodat de zalf goed verdeelt, gevolgd door een beloning. Breng het voorzichtig aan, zonder wattenstaafjes diep in het oor. Raadpleeg altijd eerst een dierenarts voor de juiste diagnose en behandeling.

Instructies 

1. Zorg dat je alles klaar hebt liggen voor je begint (zalf, doekjes, evt. handschoenen, beloning) en dat je kat rustig is.
2. Is het oor echt heel erg pijnlijk bij zalven, vraag dan om pijnstillers aan de dierenarts.
3. Til het oor van je kat op en trek het een beetje naar achteren en naar beneden om het oorkanaal recht te maken.
4. Breng het opzetstuk van de tube of druppelfles schuin naar voren in de gehoorgang (richting de neus) en dien de juiste hoeveelheid zalf erin. | Oordruppels laat je vanaf een paar cm boven de gehoorgang erin druppelen.
5. Masseer de basis van het oor zachtjes (kraakbeengedeelte), zodat de zalf zich goed verspreidt.
6. Beloon je kat direct met een snack en complimentjes voor goed gedrag.
7. Let op schudden! De kat kan met zijn/haar hoofd gaan schudden, doe het zalven dus op een plek waar het geen vlekken maakt.

Wanneer Dierenarts?

• Bij verdenking op Oormijt: Otimectin is niet meer verkrijgbaar, maar middelen met ivermectine (zoals Stronghold/Advocate) via de dierenarts zijn effectief of speciale oorzalven.
• Bacteriële of schimmelinfecties: Antibiotica of anti-schimmel zalven (soms op recept) zijn nodig, zoals Panalog.
• Ernstige problemen: Bij veel pijn, jeuk, of chronische ontstekingen, ga direct naar de dierenarts. 

Belangrijke Tips:

• Vraag de dierenarts om de techniek voor te doen bij de eerste keer.
• Gebruik nooit wattenstaafjes diep in het oor; alleen de opening mag schoongemaakt worden.
• Volg de dosering en behandelduur strikt, ook als de klachten verdwijnen, om terugkeer te voorkomen.

Oogtrauma (ooglid en hoornvliesverwondingen) bij katten ontstaan meestal bij een kat door vechtpartijtjes, krabben of voorwerpen zoals een takje en kan leiden tot beschadiging van het hoornvlies, ontsteking en overmatig tranen, met symptomen als knijpen, roodheid, een blauwe waas of een zichtbaar derde ooglid. Snelle actie is van belang: bezoek direct de dierenarts, omdat onbehandelde oogtrauma’s kunnen leiden tot infecties, ernstige zichtproblemen of zelfs blindheid. Een blauwe waas wijst op hoornvliesbeschadiging die onmiddellijke zorg nodig heeft om het oog te redden. Een hoornvliesbeschadiging kan ernstiger zijn dan het in eerste instantie lijkt. Een bezoek aan de dierenarts om vast te stellen hoe diep de beschadiging is, is dan ook zeer aan te raden. Ooglidverwondingen moeten binnen enkele uren gehecht worden om mooi te genezen.

Veelvoorkomende oorzaken oogtrauma:

• Fysiek trauma: Takjes, struikelen, gevechten met andere katten, krabben, of stoten.
• Binnenkomende vreemde voorwerpen: Stof, zand, pollen.
• Aandoeningen die trauma veroorzaken: Entropion (naar binnen gekruld ooglid), wat het hoornvlies irriteert, of distichiasis (extra wimperhaartjes). 

Symptomen van oogtrauma:

• Knijpen/dichtknijpen met het oog
• Veelvuldig wrijven met de pootjes
• Rode, opgezette oogleden of oog
• Overmatig tranen (helder of slijmerig)
• Een blauwe, witte of grijze waas over het oog (indicatie van hoornvliesbeschadiging)
• Zichtbaar derde ooglid
• Lichtschuwheid (vermijden van licht)

Wat te doen bij oogtrauma:

1. Direct naar de dierenarts: Dit is essentieel, want oogproblemen kunnen snel verergeren.
2. Voorkom verder wrijven: Probeer te voorkomen dat de kat met zijn pootjes aan het oog komt, omdat dit de schade vergroot.
3. Geen zelfmedicatie: Gebruik geen oogdruppels zonder overleg, tenzij de dierenarts anders adviseert. 

Mogelijke gevolgen (indien onbehandeld):

• Hoornvlieszweren en chronische ontstekingen.
• Verhoogde oogdruk (glaucoom).
• Permanente blindheid. 

Op diverse plaatsen in het lichaam van de kat ligt de slagader dicht bij de huidoppervlakte, dat je bij licht drukken de wand van die slagader kunt voelen. Dit noem je drukpunten. De belangrijkste drukpunten bij de kat zijn de oksels, de liezen en onder de staartinplant. Maar het is vaak makkelijker om de ademhaling van je kat te tellen (normaal 20-40 ademhalingen/min) wanneer hij/zij ergens ligt, want een kat is snel opgewonden/gestrest. Tel het aantal slagen gedurende 15 seconden en vermenigvuldig dit met 4 voor de slagen per minuut (bpm).

In de lies 
In de lies (binnenkant van het achterbeen) bevindt zich een slagader. Wanneer je zachtjes met de toppen van je vingers voelt, kun je de slagader voelen kloppen. Bij katten is dit overigens wat lastiger dan bij een hond.

Onder de oksels
In de binnenkant van de oksels van je kat kun je met je vingertoppen de slagader voelen kloppen.

Aan het hart zelf 
Wanneer je kat rechtop staat, plaats je je hand plat op de borstkas, net achter de linker elleboog, om de hartslag direct te voelen.

Hartslagfrequentie
De normale frequentie van de hartslag bij de kat ligt tussen 120 en 180 slagen per minuut in rust. Bij opwinding/stress/angst gaat de frequentie omhoog. Een zieke of gewonde kat zal ook vaak in rust een versnelde hartslag hebben. De hartslag moet regelmatig zijn.

Wanneer naar de dierenarts?
Bij een hartslag die hoger ligt dan de normaalwaarden, bij een erg onregelmatige hartslag, bij hartruis, een verminderde conditie of andere tekenen van hartproblemen is het goed om de dierenarts te raadplegen.

Reanimatie van een kat (CPR) omvat hartmassage en beademing bij bewusteloosheid zonder ademhaling of hartslag, waarbij je eerst de luchtweg vrijmaakt en dan afwisselend 30 borstcompressie (met de duim en vingers, of twee handen) en 2 neusbeademingen geeft, met een snelheid van 100-120 compressies per minuut. Bel daarna direct een dierenarts met spoed.

Stap voor stap:
1. Controleer of de kat ademt door te kijken en te luisteren.
2. Maak de luchtweg vrij. Trek de tong naar voren en verwijder eventueel braaksel, slijm of vreemde voorwerpen.
3. Begint de kat niet spontaan te ademen? Controleer dan de pols (hartslag – met 2 vingers hoog in de lies (dijbeen) of er een hartslag aanwezig is).
4. Leg hem dan in de zijligging (harde ondergrond) en druk met tussenpozen op de borstwand.
5. Levert dit geen resultaat op, strek dan de hals van de kat, sluit de bek en blaas voorzichtig en vooral rustig, een beetje adem door de neus naar binnen. Druk vervolgens op de borstkas om de kat te laten uitademen. Herhaal dit net zo lang als nodig is (3o borstcompressies en 2 neusbeademingen).

Extra tips:
– Kittens/kleine katten: Plaats je duim op de bovenkant van de borstkas, andere vingers aan de onderkant. Druk de borst in.
– Grotere katten: Plaats je dominante handpalm over de borst (achter de elleboog) en je andere hand erbovenop, met gestrekte
armen.
– Frequentie: 100 – 120 compressies per minuut (snel en krachtig).
– Mond-op-neusbeademing (na 30 borstcompressies): houd de mond van je kat dicht, plaats je mond over de neusgaten van je kat en blaas kort en krachtig (3 seconden) totdat de borst opzet/omhoog komt. Wacht 2 seconden en blaas opnieuw (2 beademingen).
– Gebruik kleine, scherpe ademteugen voor katten; hun longen zijn klein.
– Herhaal: Blijf 30 compressies en 2 beademingen afwisselen. Bel onmiddellijk een dierenarts (handsfree > spoed) en volg de instructies op.
– Probeer altijd eerst een dierenarts te bellen voordat je begint of laat iemand anders dit doen.
– Reanimeer niet langer dan 5 minuten als er geen teken van leven is.
– Laat je kat zo snel mogelijk door een dierenarts onderzoeken, want je kat koopt het risico opnieuw een hartstilstand te krijgen.

Shock is een levensbedreigende toestand door een verstoring van de bloedsomloop (geen of tekort aan circulerend bloed), wat leidt tot zuurstofgebrek. Meestal veroorzaakt door trauma, infecties, allergieën (anafylactisch) of hartproblemen. Het vereist onmiddellijke hulp van de dierenarts. Houd de kat warm, rustig en breng hem/haar zo snel mogelijk naar de dierenarts, omdat specifieke behandeling nodig is, zoals zuurstof, vochttherapie of medicatie, afhankelijk van de oorzaak van de shock.

Symptomen van shock:

• Zwakheid en bewusteloosheid: Kan stuiptrekkingen en instorten omvatten.
• Veranderingen in ademhaling: Snelle, oppervlakkige of moeizame ademhaling.
• Hartslag: Snelle maar zwakke pols.
• Slijmvliezen: Bleek tandvlees.
• Temperatuur: Koude oren en poten.
• Gedrag: Onrustig, depressief of lusteloos. 

Oorzaken van shock:

• Bloed- of vochtverlies (bv. door uitdroging, inwendige bloeding, verwonding).
• Hart kan niet genoeg bloed rondpompen (bv. door hartproblemen).
• Bloedvergiftiging door bacteriële infectie (septische shock).
• Ernstige allergische reactie (bv. op insectenbeet of medicatie – anafylactische shock).
• Zenuwstelselschade.
• Bloedstolsel blokkeert bloedvaten (thrombo-embolie).
• Een vreemd voorwerp dat de darmen blokkeert (obstructie).

Wat te doen bij een shock:

1. Blijf zelf kalm: Stress verergert de shock.
2. Houd warm: Wikkel de kat in een deken, maar gebruik geen directe warmtebronnen (kruiken).
3. Minimaliseer beweging: Beperk oppakken, tenzij nodig voor transport.
4. Direct naar de dierenarts: Dit is een spoedgeval! Shock heeft onmiddellijke professionele zorg nodig. 

HIerbij is er sprake van een abnormale elektrische ontlading in de hersenen. De oorzaak is meestal onbekend. De frequentie van de aanvallen is van dier tot dier verschillend. De aanvallen gaan meestal gepaard met krampen van alle spieren. Soms ontstaat de aanval ineens, zonder voorafgaande waarschuwing. De aanval duurt enkele minuten; het dier ligt te schokken met overstrekte nek en poten. Soms laten ze urine en ontlasting lopen en gaat soms gepaard met schuimbekken. Bij ernstige epilepsie is het dier buiten bewustzijn, bij lichtere vormen is het dier geheel of gedeeltelijk bij bewustzijn en gevoelig voor geluid.

Je kunt de kat niet helpen tijdens een toeval. Je kunt er alleen voor zorgen dat hij/zij zich tijdens een aanval niet bezeert.

Wat kun je doen:
– Probeer niet in paniek te raken, blijf rustig.
– Haal alles uit de buurt van de kat zodat deze zich nergens aan kan verwonden.
– Het is beter niet te dicht in de buurt van de kat te komen. Pas op dat je niet met je hand tussen de kaken terecht komt (de kat is zich niet bewust van wat er gebeurt en kan er niets aan doen!).
– Let goed op wat er gebeurt! Hoe lang duurt de aanval, wat zie je, heeft de kat een blauwe tong?
– Meestal duren aanvallen niet langer dan 5-10 minuten. Duurt de aanval langer, dan is het goed de dierenarts te raadplegen. Bij twijfel mag je uiteraard altijd de dierenarts bellen voor advies.
– Is dit de eerste aanval, dan is het aan te raden binnen 24 uur een afspraak te maken om je kat te laten onderzoeken. De dierenarts zal dan een bloedonderzoek uitvoeren.

Teken zijn ellendige vieze parasieten die ook nog eens verschillende ziekten kunnen overdragen. Hoewel het verwijderen van een teek geen spoedgeval is, kun je beter de teek wel direct verwijderen. Dit voorkomt de potentiële overdracht van gevaarlijke aandoeningen. 

• Verwijderen met de vingers of met een normale pincet is niet aan te raden. Vaak blijft de kop van de teek dan in de huid achter, wat tot een reactie kan leiden.
• Het beste kun je de teek verwijderen met een speciaal daarvoor bedoelde tekenpincet. Er zijn verschillende varianten verkrijgbaar bij de dierenspeciaalzaak of dierenarts.
• Verdoof de teek nooit met alcohol, olie, nagellak of zeep, dit kan er juist voor zorgen dat de teek ziektes overdraagt.
• Pak de teek met het speciale pincet zo dicht mogelijk bij de huid van de kat, zo voorkom je dat de kop blijft zitten in de huid.
• Draai dan voorzichtig met de pincet totdat de teek loskomt (linksom of rechtsom maakt niet uit).
• Controleer, voordat je de teek weggooit (bijvoorbeeld in de gootsteen) of de kop ook is verwijderd 
• Als de kop toch is blijven zitten, zal deze eruit moeten zweren net als een diepe splinter. Vaak ontstaat er een bult op de plaats waar de teek heeft gezeten. Dit is niet ernstig, deze bult verdwijnt vanzelf. Bij ziekteverschijnselen na het hebben van een teek (bijvoorbeeld sloomheid, koorts, stram lopen) is het zaak snel een dierenarts te raadplegen.

Wanneer je de temperatuur wilt opmeten bij je kat is het goed een digitale thermometer te gebruiken. De normale thermometer voor thuisgebruik voldoet uitstekend (is het batterijtje niet leeg? wel goed schoonmaken!). Temperatuur je kat met een helper die het dier vasthoudt (bij de kop). Wees bedacht op verzet.

Instructies 

• Staand of liggend op de zij is het gemakkelijkste inbrengen. 
• Vet de punt in met vaseline, dit maakt het inbrengen wat minder gevoelig. 
• Met een hand kun je de staart wat omhoog brengen met de andere kun je de thermometer inbrengen in de anus (niet te verwarren met de vagina bij vrouwtjesdieren! Die zit daaronder).
• Het is belangrijk dat je de thermometer voldoende diep inbrengt, minstens 1,5 cm. 
• Na een minuut (of bij het piepen van de thermometer) haal je de meter eruit en lees je de temperatuur af.
• Maak de meter schoon met lauw water en zeep.
• Oor-thermometers zoals tegenwoordig voor de mens gebruikt worden voldoen niet, deze leveren bij onze huisdieren onbetrouwbare waarden op. 

Wat is de normaal temperatuur van een kat? 
De normaaltemperatuur voor een kat ligt tussen de 38.5 en de 39 graden. Hogere waarden zien we na fikse inspanning, maar ook bij ziekten zoals infecties. Lagere waarden zien we nogal eens bij ernstig hartfalen, bloedarmoede, shock, etc. 

Bij zowel hogere als lagere waarden is het verstandig contact met de dierenarts op te nemen. Temperaturen boven de 40 graden zijn spoedgevallen. Katten stoppen al snel met eten en drinken bij een temperatuur hoger dan 39.5 graden. 

Een urineonderzoek bij katten kan om meerdere redenen nodig zijn, bijvoorbeeld bij vermoeden van nierziekte, blaasontsteking, blaasgruis of als onderdeel van een seniorenonderzoek.

Om te beginnen heb je om de plas op te vangen een schone kattenbak nodig. Gebruik hierbij geen schoonmaakmiddelen in verband met zeepresten, maar doe dit bijvoorbeeld met kokend water.

Er zijn speciale plastic kattenbakkorrels te koop (Katkor = inclusief pipetje en opvangbuisje) die lijken op normale korrels, maar deze absorberen geen vocht en kunnen worden hergebruikt. Dit lijkt voor uw kat op gewoon kattengrit, waardoor de kans groot is dat ze erop gaan plassen. Nadat je kat in de bak heeft geplast met speciale korrels, zuig je de urine op met een pipetje en doet dit vervolgens in het opvangbuisje.

• Verse urine voldoet het beste, urine van de (vuile) grond of bak is minder goed te beoordelen/niet betrouwbaar. 
• Urine opvangen van uw kat gaat het beste als je de kattenbak leegt, schoonmaakt en weer vult met een plastic zak aan reepjes geknipt. De verzamelde urine is dan gemakkelijk met een spuitje op te zuigen. Ook is er speciale kattenbak vulling die urine niet absorbeert (Katkor), hiervoor kun je terecht bij de dierenarts of online.
• Lever het zo snel mogelijk in, bewaar het tot de tijd afgesloten in de koelkast. Noteer de tijd van opvangen.
• Bewaar de urine niet langer dan 4 uur.
• Gaat je kat plassen op de kattenbak? Houd er een (schone!) soeplepel onder om zo de urine te onderscheppen. Let er wel op dat er geen grit bij zit.
• Sommige katten vertikken het echt om op vreemde vulling te plassen of plassen alleen buiten. Voor die katten werkt het beste om ze een dagje bij de dierenarts op te nemen. Uw dierenarts zal dan de blaas leeg drukken op het einde van de dag. Een andere optie is dat de tijdens een afspraak bij de dierenarts de blaas wordt aangeprikt. 
• Let op: heb je meerdere katten in huis? Zorg er dan voor dat je zeker weet dat je de urine van de juiste kat hebt opgevangen. Bijvoorbeeld door je kat tijdelijk apart te houden in een kamer of badkamer tot hij/zij geplast heeft.
• Niet elk onderzoek kan worden uitgevoerd met opgevangen urine en soms lukt het opvangen gewoon echt niet. Dan kan de dierenarts ook urine uit de blaas halen door met een klein naaldje de blaas aan te prikken. De blaas kan in beeld worden gebracht met een echo en dan aangeprikt worden. Aan deze procedure zijn wel extra kosten verbonden.

Helaas komt vergiftiging bij de kat regelmatig voor. Veel stoffen die wij in en om het huis gebruiken zijn giftig voor katten. Denk hierbij aan diverse schoonmaakmiddelen, maar ook sommige medicijnen, etenswaren, bloemen en planten kunnen gevaarlijk zijn voor je kat.

Vergiftiging kan optreden ten gevolge van onvoorzichtigheid (rondslingerende medicijnen bijvoorbeeld) of door opzet. Vergiftiging bij de kat zie je minder vaak dan bij de hond, omdat katten minder snel vreemde stoffen eten. Vergiftiging bij de kat ontstaat meestal doordat ze een giftige stof op de vacht of poten hebben en dit via schoonlikken binnen krijgen (groene aanslagreiniger, Dettol allesreiniger, muizengif, slakken gif, onkruidverdelger, anti-vries, koelvloeistof, mottenballen).

De belangrijkste regel bij een vergiftiging is zo snel mogelijk contact opnemen met de dierenarts en deze zo goed mogelijk te informeren (symptomen, oorzaak als je die weet), instructies op te volgen (wel of niet laten braken, wel of niet iets te eten geven of laten drinken) en snel richting de dierenarts gaan.

De dierenarts zal de kat door middel van een injectie laten braken, zodat vergif dat zich nog in de maag bevindt, niet in het lichaam kan worden opgenomen. Daarna wordt gestart met de gerichte behandeling tegen het vergif. Andere behandelmogelijkheden zijn; het spoelen van de maag, geactiveerde kool (Norit) toedienen, specifiek antigif geven, laxeren, bloedtransfusie en het bestrijden van symptomen.

Veel voorkomende verschijnselen zijn:

• Overgeven en diarree
• Bloedingen
• Gedragsveranderingen
• Sloomheid
• Spiertrillingen
• Hartkloppingen
• Veel drinken en plassen of juist niet plassen
• Ademhalingsmoeilijkheden

Tips:
– Probeer altijd de verpakking mee te nemen als je naar de dierenarts gaat, dit kan levensreddend zijn!
– Laat je kat nooit braken met zout of andere huismiddelen. Dit kan zeer gevaarlijk zijn (zoutvergiftiging > dodelijk)!
– Is er sprake van contact met een giftige stof op de huid of ogen, probeer dit dan zoveel mogelijk te spoelen met lauw water. Zorg dat de kat zichzelf niet kan likken (wikkel eventueel in een handdoek) en let ook op je eigen gezondheid.

Als je kat zich verslikt; blijf kalm, open voorzichtig de bek en kijk of je een duidelijk voorwerp ziet dat je kunt verwijderen. Is de kat benauwd of lukt dit niet? Bel dan meteen de dierenarts, want dit kan een noodsituatie zijn en snelle hulp is cruciaal om luchtweg blokkades en mogelijke longontsteking te voorkomen. Ook een insectenbeet binnen in de keel kan leiden tot verstikking.

Wat te doen bij een verslikking (EHBO):

1. Blijf kalm: Je kat is in paniek, dus jij moet rustig blijven. 
2. Open de bek: Kijk voorzichtig of je een duidelijk voorwerp ziet dat de luchtweg blokkeert. 
3. Verwijder voorzichtig: Als je het voorwerp ziet, probeer het dan los te maken en te verwijderen, maar forceer niets. 
4. Til ondersteboven (optioneel): Bij kleine katten kun je ze even ondersteboven houden (rug tegen je borst) om te zien of het loskomt. 
5. Bel direct de dierenarts: Als de kat moeite heeft met ademen, niet kan hoesten, of als je het voorwerp niet kunt zien/verwijderen, schakel direct hulp in. 

Heimlich-manoeuvre
In een noodsituatie is het mogelijk om de Heimlich-manoeuvre uit te voeren. Til de kat op, zodat de staart hoger komt dan de kop. Houd de kat met de rug naar je toe en sla je armen om de buik. Vervolgens druk je 5 keer achter elkaar zo hard als mogelijk de buik samen (de druk die kan worden uitgeoefend verschilt per dier: bij een kitten kan je niet zo hard drukken als bij een volwassen kat). Door het drukken worden de longen samengeperst, zo wordt de aanwezige lucht naar de luchtpijp en keel gestoten en is het mogelijk dat het voorwerp uit de keel schiet.

Tekenen van een ernstige verslikking:

• Extreme benauwdheid of snelle ademhaling
• Paniek en verzet zich tegen aanraking
• Moeite met slikken, veel speekselen, overgeven (vooral kort na eten)
• Lusteloosheid, sloomheid 

Ga bij twijfel of benauwdheid altijd direct naar een dierenarts, deze kan de situatie beoordelen en de juiste behandeling starten.

Een verzwikking (ook wel verstuiking of ontwrichting) is een uitrekking of zelfs scheuring van gewrichtskapsel- en banden, doordat botstukken van het gewricht (wat door deze banden en kapsel bij elkaar wordt gehouden) door uitoefening van geweld te ver uit elkaar worden geschoven.

Symptomen:

• Mank lopen, een pootje optillen, of de poot niet willen belasten
• Zwelling of roodheid rond het gewricht
• Pijn bij aanraking
• Minder actief zijn of juist meer likken/krabben
• In ernstige gevallen: plotselinge verlamming of slepen met de poot (spoed!)

Wat te doen:
– Niet zelf behandelen: Pijnstilling voor mensen werkt niet en kan schadelijk zijn; de dierenarts kan veilige medicatie voorschrijven.
– Rust: Zorg dat de kat niet kan rennen, springen of traplopen (benchrust).
– Koelen (optioneel): Bij zwelling kan koelen met een in een doek gewikkelde coldpack (15 min) helpen, niet direct op de huid.
– Dierenarts: Ga naar de dierenarts als de klachten na 1-2 dagen niet verbeteren, erger worden, of als de kat duidelijk veel pijn heeft.

Wanneer met spoed naar de dierenarts?

• Bij plotselinge, totale kreupelheid of verlamming.
• Als de poot koud aanvoelt, blauwe nagels heeft of de kat gilt van de pijn (kan op trombose wijzen).
• Als de kat agressief reageert op aanraking. 

Botten, speelgoed, elastiekjes en sokken zijn voorwerpen die dierenartsen regelmatig in de slokdarm of maag van een kat terugvinden. Vooral jonge dieren willen in hun enthousiasme nog wel eens een knoop, balletje, kraaltje of ander vreemd voorwerp doorslikken. Bel in dat geval altijd meteen de dierenarts om te overleggen. Het kan namelijk gevaarlijk zijn en leiden tot verstopping of perforatie.

Hoe weet je dat je kat iets heeft ingeslikt wat niet hoort? Symptomen zijn onder meer overgeven, sloomheid, niet willen eten, veel slikken, smakken, koorts en onrust; wachten is bij duidelijke klachten nooit een optie, vooral bij touwtjes, scherpe voorwerpen of als de kat zich anders gedraagt dan normaal.

Mogelijke behandelingen:
– Braken: Voor kleine, niet-scherpe voorwerpen, toegediend door de dierenarts.
– Endoscopie: Met een slang met camera voor het verwijderen uit maag of slokdarm.
– Operatie: Noodzakelijk bij grote, scherpe of vastgelopen voorwerpen in de maag of darmen.
– Afwachten: Alleen een optie bij kleine, onschuldige voorwerpen die mogelijk vanzelf passeren, maar altijd onder toezicht van/in overleg met de dierenarts

Tips:
– Hangt er een draad of lint uit de bek van je kat? Trek er niet aan. Je zou de darmwand of maagingang van je huisdier kunnen beschadigen.
– Geef zelf géén braakmiddel. Alleen de dierenarts kan dit veilig toedienen.
– Vooral scherpe naalden, satéprikkers en vishaken zijn gevaarlijk.
– Je dierenarts kan je kat een braakmiddel geven zodat hij kleine, onscherpe voorwerpen kan ophoesten.
– Als je huisdier niet kan braken, bepaalt je dierenarts de locatie van het voorwerp met een echo of röntgenfoto.
– Soms is er een kijkoperatie of endoscopie nodig. Dan wordt het voorwerp operatief verwijderd via de slokdarm.
– Bij touwtjes en elastiek kunnen de darmen zich oprollen, wat ernstige schade kan veroorzaken zoals darmopstroping.

• Dierenbescherming cursusboek: Dieren EHBO en -verzorging
• https://piethellemans.nl/mijn-passies/ehbo-bij-dieren/
• https://www.dierendokters.com/katten/ehbo/
• https://www.dier.nu/vlogs
• https://www.anicura.nl/over-huisdieren/kat/kennisbank/ehbo-bij-katten/
• https://mcvoordieren.nl/kennisbank/
• https://dierenziekenhuizen.nl/katten/